Chíp định vị xe máy, máy định vị gps ô tô, xe hơi.

9h30 sáng 2/7, Báo Giao thông điện tử tường thuật trực tiếp buổi tọa đàm trực tuyến "Chung tay giảm thiểu tai nạn giao thông đường bộ". Khách mời có ông Nguyễn Hồng Trường - Thứ trưởng Bộ GTVT; Nguyễn Hoàng Hiệp - Phó Chủ tịch Ủy Ban ATGT Quốc gia; Trần Sơn Hà - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt; cùng nhiều đồng chí lãnh đạo các Cục, Vụ chức năng tham mưu của Bộ GTVT và đại diện một số công ty vận tải.

Chương trình Tọa đàm trực tuyến do Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức.

BTV (Mai Hương): Tôi xin đọc đoạn mở đầu một bài văn của em Phạm Nhật Minh (Hải Dương) thay cho lời dẫn đầu của chương trình…

“Tôi còn nhớ cách đây khá lâu, trong một phóng sự thực tế, những du khách nước ngoài thường nói với nhau một câu thế này: "Nếu du lịch mạo hiểm là chưa đủ với bạn, hãy tham gia giao thông ở Việt Nam". Bấy giờ, tôi chỉ cảm thấy đó là một câu nói hài hước, đùa vui. Lúc ấy tôi đã chưa thể nhận ra, dù đó là câu đùa đấy, nhưng không phải tự nhiên mà đùa như vậy! Thêm nữa, đó mới chỉ là trải nghiệm của những du khách đi bộ qua đường phố Hà Nội...

Tới khi toàn cảnh bức tranh giao thông Việt Nam được phô bày trước mắt, thì câu nói hài hước của du khách nước ngoài không đủ để hình dung nữa, mà thay vào đó, là câu hỏi chua xót và đầy ám ảnh của nhà báo Quản Hồng Đức: "Mỗi ngày Việt Nam có hơn 30 người đột ngột và vĩnh viễn từ bỏ cuộc sống trong khi đi lại trên đường. Và tử thần sẽ gọi tên ai trong số chúng ta?".

Và thưa quý vị, trong 6 tháng đầu năm 2013, tử thần đã gọi đi hơn 4000 người. Hôm nay, chúng tôi mời đến đây các vị khách, mong là qua cuộc bàn thảo công khai này sẽ có những giải pháp để cùng chung tay giảm thiểu tai nạn giao thông đường bộ.

Chỉ thị số 12/CT-TTg  của Thủ tướng chính phủ về việc tăng cường thực hiện các giải pháp cấp bách nhằm ngăn chặn tai nạn giao thông (TNGT) nghiêm trọng trong hoạt động vận tải. Nội dung chỉ thị nêu rõ: Trong thời gian gần đây liên tiếp xảy ra những vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng do xe ô tô khách chạy tuyến cố định và ô tô tải gây ra.  Câu hỏi đặt ra là cho đến  thời điểm này, Bộ GTVT và phía Cục CSGT- ĐB đã chỉ đạo thế nào để thực hiện tốt được chỉ thị của Thủ tướng?

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp: Theo báo cáo, 6 tháng số vụ và số người bị thương giảm, nhưng số người chết lại tăng. Chỉ thị 12 là giải pháp mạnh, nâng cao tinh thần trách nhiệm của người thực thi công vụ. Thứ 7 tới (ngày 6/7-2013), UBATGTQG sẽ tổ chức hội nghị đưa ra những giải pháp mạnh để giảm thiểu TNGT đường bộ. Lần này nội dung sẽ cụ thể hơn và thực sự đi vào cuộc sống, không chỉ có phát mà không có động như trước đây.

BTV: Ông có thể nói rõ hơn các giải pháp cụ thể?

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp: Lần này, sẽ huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, nếu làm tốt và có các giải pháp mạnh, người dân sẽ ủng hộ, chắc chắn chúng ta sẽ thành công. Những giải pháp từ phía Bộ GTVT đưa ra sẽ có lộ trình, phân rõ trách nhiệm từ Trung ương đến địa phường, từng Bộ, ban ngành...

BTV: Chúng tôi được biết, chiều qua Ủy ban ATGTQG đã có hội nghị bàn về việc kiểm soát tốc độ, ông có thể cho biết rõ hơn?

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp: Như tôi đã nói, 6 tháng đầu năm nay số vụ tại nạn giao thông, số người bị thương đều giảm, nhưng số người chết lại tăng. Nguyên nhân chủ yếu do lái xe vi phạm tốc độ. Chiến dịch lần này sẽ được làm đồng bộ, có giải pháp cụ thể để kiểm soát tốc độ. Giải pháp ở đây được thực hiện thông qua giám sát hành trình,  tăng cường tuần tra kiểm soát, tuần lưu của cảnh sát giao thông, thanh tra giao thông...

BTV: Từ 1/7, lực lượng chức năng mở đợt cao điểm kiểm soát tốc độ, nhưng liệu có chìm đi sau khi hết đợt?

Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Mặc dù TNGT đã  giảm về số vụ và số người bị thương, nhưng số vụ nghiêm trọng lại gia tăng. Nguyên nhân một phần lớn do người điều khiển không chấp hành quy định về tốc độ.

Ở đây cũng có trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, như việc thanh tra, kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên liên tục. Nhiều đơn vị đăng ký kinh doanh theo kiểu lấy thương hiệu rồi bỏ mặc cho lái xe... Tới đây, Bộ GTVT sẽ phối hợp với Uỷ ban ATGT Quốc gia thực hiện đợt cao điểm kiểm tra gắt gao về tốc độ. Đồng thời rà soát lại các quy định kinh doanh vận tải hành khách. Những giải pháp này đã được đưa vào chương trình hành động.

BTV: Xin được hỏi ông Nguyễn Hoàng Hiệp, ông có nhận định gì về việc TNGT liên tục xảy ra trong thời gian ngắn và  có nguyên nhân về phía Bộ GTVT?

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp: Trong chương trình "Dân hỏi Bộ trưởng trả lời" trên VTV mới  đây, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng đã trả lời, tai nạn xảy ra trên 80% là lỗi do lái xe. Bộ trưởng cũng cho rằng, có nguyên nhân từ công tác quản lý Nhà nước, kể cả hệ thống văn bản pháp luật chưa sát với thực tế.

Như anh Nguyễn Hồng Trường vừa nói, Bộ GTVT và cơ quan liên quan đang rà soát hàng loạt các văn bản QPPL, tổ chức thanh tra nhiều địa phương, đơn vị tập trung vào lĩnh vực kinh doanh vận tải, từ đó phát hiện ra nhiều vấn đề trong đó có trách nhiệm của người thực thi công vụ.

BTV: Tai nạn thường tập trung nhiều ở những quốc lộ, các tỉnh miền Trung, ông lý giải việc này thế nào?

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp: TNGT nghiêm trọng thường xảy ra tại các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận, Khánh Hòa, Quảng Bình, Quảng Trị. Đây có thể là do khoảng trống cung đường nên lái xe mệt mỏi, theo quy định  lái xe chạy 4 tiếng phải nghỉ nhưng điều này chưa được thực hiện nghiêm chỉnh. Lý do thứ 2 là, trong các dịp lễ, tết, các điểm du lịch ngày hè, mật độ phương tiện tăng cao, nên nguy cơ tai nạn cũng tăng. Ngoài ra còn có yếu tố thời tiết, nắng nóng cũng gây ra mệt mỏi cho người điều khiển phương tiện. Bên cạnh đó cũng có nguyên nhân từ cơ sở hạ tầng chưa tốt...

BTV: Ông suy nghĩ thế nào khi nhiều bạn đọc phản ánh về tình trạng mãi lộ của cảnh sát giao thông. Thậm chí có bạn đọc phản ánh, ngay khi ra khỏi bến, khách đã ngồi ghế nhựa và cả trên  nắp capo, ấy vậy mà CSGT "chốt" ngay tại cổng bến xe vẫn cho xe xuất bến và ban quản lý bến vẫn ký giấy cho xe ra.” Và có hiện tượng xe tới chốt CSGT chỉ dừng kiểm tra chiếu lệ khoảng  5-10s là xe lại lao vun vút. Nhiều xe chở quá người, quá tải... vẫn đi ngon?

Ông Trần Sơn Hà: Đó là cũng câu hỏi mà chúng tôi suy nghĩ lâu nay. Lực lượng công an được giao nhiệm vụ phối hợp với các bộ ngành để giảm thiểu TNGT. 6 tháng qua chúng tôi đã xử phạt gần 3 triệu trường hợp, thu gần 1500 tỷ đồng. Tuy nhiên vi phạm vẫn còn phổ biến. Chúng ta đã truyên truyền nhiều, nhưng chuyển biến nhận thức của người tham gia giao thông còn rất chậm. Trong khi lực lượng kiểm tra kiểm soát vẫn quá mỏng.

Bộ Công an đã có quy chế, có đường dây nóng, đề nghị nhân dân giám sát phát hiện tiêu cực phản ánh phát hiện sai phạm của CSGT. Cục CSGT đường bộ - đường sắt sẽ xử lý nghiêm các trường hợp sai phạm.

BTV: Vậy đã có trường hợp nào CSGT bị xử lý?

Ông Trần Sơn Hà: Chúng tôi đã xử lý trên 20 trường hợp cảnh sát giao thông vi phạm quy trình, thậm chí có vụ nhận tiền đã bị  chuyển khỏi lực lượng, hoặc xử lý trước pháp luật. Cũng trong 6 tháng chúng tôi đã lập biên bản trên 400 trường hợp lái xe, chủ hàng đưa tiền cho cảnh sát. Các trường hợp vi phạm của cảnh sát giao thông đều được thanh tra Bộ công an điều tra xử lý nghiêm khắc.

BTV: Lái xe bất cẩn trên đường có nguyên nhân họ bị chủ xe ép thời gian đi -đến, Bộ GTVT có giải pháp gì?

Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Trong thời gian vừa rồi để quản lý tốt hơn công tác vận tải hành khách và hàng hóa Bộ GTVT đã tập trung xử lý nhiều vấn đề. Trong đó có việc bắt buộc các DN vận tải phải lắp đặt thiết bị định vị GSHT trước 1/7/2013. Ban hành quy định về vận tải hành khách và hóa hóa đưa ra điều kiện chặt chẽ hơn để đảm bảo an toàn. Trong đó có quy định về đăng kiểm, đăng ký phương tiện và nâng cao trách nhiệm người lái xe. Đây là những vấn đề được Bộ GTVT hết sức quan tâm.

BTV: Tôi được biết, sáng hôm qua (1/7), ngày đầu kiểm tra thiết bị định vị gps oto GSHH lắp trên xe khách lực lượng chức năng phát hiện nhiều hộp đen không hoạt động. Xin Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường cho biết rõ hơn vấn đề này?

Thứ trưởng Hồng Trường: Như tôi đã nói từ 1/7 áp dụng việc xử lý vi phạm đối với việc sử dụng thiết bị giám sát hành trình. Mục tiêu là để chủ phương tiện, lái xe tự giác thức hiện để bảo vệ chính mình và hành khách trên xe. Chủ xe nào chưa lắp, hoặc lắp không hoạt động là chưa coi trọng đến an toàn và lợi ích của mình. Thiết bị này cung cấp các thông số quản lý vận tải. Từ 1/7 những chủ xe nào vi phạm nhiều lần sẽ ngừng cấp phép vận tải, tước GPLX của tài xế. Đó sẽ là biện pháp mạnh để giải quyết triệt để vấn đề này.

BTV: Ông Hiệp có ý kiến thêm gì về vấn đề này?

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp: 13 doanh nghiệp họp báo chiều qua là những doanh nghiệp vận tải lớn. Hiện Có 20.000/48.600 ô tô đã lắp đặt thiết bị GSHT. Như vậy là quá ít so với số lượng phương tiện. Chủ doanh nghiệp không quan tâm đến thiết bị an toàn, không xứng đáng để tiếp tục kinh doanh vận tải hành khách.

BTV: Đăng kiểm xe là một phần quan trọng để quyết định chất lượng xe tham gia giao thông. Đã nhiều vụ tai nạn xảy ra và chúng ta đều nhận biết là có những xe khá cũ nát. Ngay về cảm quan cũng có thể thấy những chiếc xe tơi tả lưu hành ngoài phố. Nhưng khi cho lưu thông như vậy có nghĩa là xe đã được trung tâm đăng kiểm kiểm tra đạt chất lượng. Bạn đọc phản ánh là tai nạn giao thông xảy ra có trách nhiệm từ phía cơ quan đăng kiểm. Ông nghĩ sao về phản ánh này?

Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Như đã biết, kiểm định ATKT&BVMT là một trong những điều kiện bắt buộc đối với phương tiên khi tham gia giao thông, Bộ GTVT coi là trách nhiệm và đã đầu tư hệ thống đăng kiểm đồng bộ ở các địa phương. Các loại xe được đăng kiểm theo chu kỳ, cấp tem đăng kiểm. Tất cả các xe lưu thông trên đường đều được đăng kiểm đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật. Tôi khẳng định không có xe nào như bạn đọc phản ánh được chạy trên đường. Nếu có thì đó là những xe trốn tránh đăng kiểm, chạy chui tại các địa phương.

Ông Trần Sơn Hà: Các tập đoàn lớn có thương hiệu quản lý phương tiện rất tốt. Tuy nhiên cũng có đơn vị buông lỏng, khoán trắng cho lái xe. Cần siết chặt lại. Công tác quản lý nhà nước, tuần tra kiểm soát phải chặt chẽ hơn. Tình trạng lái xe tự tung tự tác, thậm chí nghiện hút, vi phạm tốc độ hàng trăm lần/ngày vẫn còn.

BTV: Giám sát cơ quan đăng kiểm thế nào để không có tiêu cực?

Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Thông qua kết quả tự động in trên máy, có hệ thống camera kiểm soát, có đường dây nóng phản ánh. Tiêu cực được giảm tối đa. Bộ GTVT vừa thành lập các đoàn thanh tra, qua kiểm tra đã dừng 4 trung tâm, xử phạt 29 thanh tra viên. Theo quy định, 6 tháng sẽ rà soát một lần.

BTV: Tôi xin quay trở lại với việc cấp giấy phép lái xe mà dư luận phản ánh hiện đang cấp phép tràn lan, người không đủ tiêu chuẩn sức khỏe cũng được cấp, người lái không tốt cũng được cấp. Có người thi được bằng hẳn hoi với điểm số rất cao nhưng không có khả năng lái xe ra đường. Hiện tượng xe điên cũng từ đó mà ra. Có thể siết chặt lại việc cấp giấy phép lái xe không? Và siết như thế nào thưa ông?

Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Nội dung để kiểm soát công tác đào tạp cấp GPLX rất quan trọng. Thời gian vừa qua Bộ đã xây dựng quy trình quy phạm cấp giấy phép hoạt động cho các Trung tâm đào tạo. Để đảm bảo khách quan, chúng tôi tách trung tâm đào tạo và trung tâm sát hạch.Trung tâm sát hạch được trang bị hiện đại, đáp ứng yêu cầu từ lý thuyết, mô hình và thực hành trên đường. Chất lượng đầu ra được đảm bảo.

Công tác đào tạo hạng A-B không kinh doanh vận tải được phép học tại nhà hoặc trung tâm, còn lại phải qua trung tâm đào tạo, yêu cầu cao về trình độ sức khỏe, trình độ. Cải tiến nhưng đảm bảo không rườm rà và chất lượng phải được đảm bảo.

Một số người học xong một thời gian không lái, khi lái trở lại không đảm bảo, có người gây tai nạn. Tuy nhiên, thực tế, số người mới học lái gây tai nạn không nhiều, mà do đối tượng khác gây ra nhiều hơn.

Trên thực tế, số lượng bằng giả không phải là ít, Bộ GTVT đã yêu cầu, nếu phát hiện thu vĩnh viễn. Đã có giải pháp chống làm giả bằng việc thay phôi bằng mới, lưu hành quốc tế.

BTV: Ông nghĩ thế nào về trường hợp người cụt cả chân, tay vẫn có bằng lái xe?

Ông Trần Sơn Hà: Theo quy định của Bộ Y tế thì người lái xe phải đảm bảo đầy đủ sức khỏe, chi giác. Tôi cũng từng hỏi cung một trường hợp lái xe không biết chữ. Như vậy, là do họ đã vi phạm pháp luật, gian lận trong thi và cấp phép lái xe. Nhiều trường hợp khác, như vụ lật xe ở Nghệ An, lái xe chí có một chân. Như vậy, rõ ràng do chúng ta kiểm soát đầu vào không chặt hoặc do họ làm giả bằng.

Ông Nguyễn Hồng Trường: Số lượng đó trong xã hội không lớn, người ta cố tình vi phạm. Trước sau gì pháp luật cũng tìm ra, nếu chúng ta đánh giá nó là hiện tượng xã hội thì không đúng. Chúng ta cần lên án và xử lý nghiêm. Vấn đề chính là tìm giải pháp không để lọt những đối tượng đó vào tham gia giao thông.

BTV: Nhưng 1 người có thể gây nguy hiểm cho hàng chục sinh mạng?

Ông Nguyễn Hồng Trường: Cái đó phải lên án, nhưng quá trình người ta cố tình làm rất khó phát hiện, chỉ khi nào xảy ra mới phát hiện được. Vấn đề là phải có giải pháp để ngăn chặn những trường hợp này.

BTV: Trên bất kì cung đường nào chạy qua địa phương nào cũng có cảnh sát giao thông của địa phương đó lập chốt gác. Vậy việc bỏ lọt những xe quá tải, xe chạy quá tốc độ dẫn đến tai nạn thì cảnh sát giao thông địa phương đó đã bị xử liên đới trách nhiệm bao giờ chưa, thưa ông?

Ông Trần Sơn Hà: Thực hiện Luật GTĐB 2008 và Nghị định 27 của Chính phủ, lực lượng công an được huy động các lực lượng cảnh sát khác để bảo đảm giao thông. Nhưng hiện nay, chúng ta có 37 triệu mô tô, xe gắn máy, trên dưới 2 triệu ô tô trên tất cả các cung đường từ liên xã, huyện lộ,… đều có phương tiện tham gia giao thông, nhưng với lực lượng quá mỏng, không thể quán xuyến được, không thể “cầm canh” tựa như người coi mèo ở mâm cỗ được. Chúng tôi thực hiện đề án của Chính phủ, xây dựng các trạm kiểm soát có camera giám sát, qua đó tính tự giác của lái xe nâng lên một chút.

Còn về tình trạng quá tải, hiện nay tình trạng này khá phổ biến, xuất phát từ quản lý vận tải của các doanh nghiệp. Vừa rồi chúng tôi phối hợp với Tổng cục đường bộ lập 2 kế hoạch thực hiện tại Cảng Hải phòng, phải nói hoạt động của Cảng vẫn bình thường. Nhưng cũng có nhiều kiến nghị rằng kinh doanh phải bình đẳng, có người cho rằng kinh doanh vận tải dứt khoát phải quá tải mới có lãi. Nhưng quá tải hỏng cầu đường, tiền thuế của dân bỏ ra, nhưng lợi ích lại chảy vào túi cá nhân. Đây là điều bất bình đẳng trong thực hiện pháp luật của chúng ta.

Chúng tôi làm trong một tháng thì thấy rằng sai phạm này rất phổ biến, khi chúng tôi kiểm tra, người ta tránh, núp vào quán ăn, trạm xăng, khi lực lượng rút họ lại hoạt động. Rõ ràng ý thức của lái xe và doanh nghiệp chưa chung tay thực hiện theo pháp luật. Rõ ràng các cung đường đều có lực lượng cả, cũng có kiểm soát, nhưng kiểm soát không xuể, lực lượng mỏng. Trời nắng 40 độ lực lượng vẫn ở ngoài đường kiểm tra.

Chúng tôi mong khán giả chia sẻ, ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, gian khổ biết dành phần ai. Trời nắng nóng trên đường như thế, ai cũng muốn ngồi trong phòng mát, nhưng lực lượng cảnh sát giao thông phải làm việc trên đường suốt ngày, thậm chí còn bị tấn công. Như khi thực hiện chỉ thị 22 của Ban Bí thư về bắt buộc đội mũ bảo hiểm thì hơn 20 cảnh sát hi sinh. Hàng trăm đồng chí bị thương, có đồng chí vợ phải đút cháo 10 năm trời,…  để cưỡng chế đội mũ. Phải chia sẻ những gian khổ đó, lực lượng của chúng tôi vẫn được Đảng, Nhà nước tin cậy, giao làm nòng cốt thực hiện nhiệm vụ, bởi nếu không cưỡng chế tính tự giác còn rất kém.

Còn thực tế có trường hợp lọt, quá tải, còn đồng chí nào vi phạm quy trình kiểm soát, để lọt,… thì đồng chí đó chịu trách nhiệm trước pháp luật. Chúng tôi làm quyết liệt, nhất là ngày lễ, tết, các trường hợp quá tải phải giảm tải và chịu trách nhiệm nếu xảy ra vi phạm.

BTV: Một khán giả ở Gia Lai nói rằng không đồng tình với ý kiến của ông Hà là lực lượng rất mỏng. Có những trường hợp xe quá tải và xe nhồi nhét khách, cảnh sát giao thông vẫn cho đi qua. Vậy những cảnh sát giao thông này xử lý như thế nào?

Ông Trần Sơn Hà : Nếu khán giả có bằng chứng về trường hợp như thế thì cán bộ giao thông đó phải bị kỷ luật. Còn có thể như anh Trường nói, vùng sâu vùng xa có những chỗ người ta đi có thể 1 ngày chỉ 1-2 chuyến xe. Còn trong thành phố, thì khẳng định những tuyến chính không thể tồn tại tình trạng như thế được.

BTV: Tai nạn giao thông do nguyên nhân khách quan chúng ta đã vừa kể. Nhưng còn nguyên nhân chủ quan là ý thức của người tham gia giao thông. Chúng ta sẽ giảm thiểu được tai nạn nếu ý thức tự giác chấp hành pháp luật giao thông tốt. Có nhiều người nói “may mà đường xấu nên cánh lái xe không phóng nhanh vượt ẩu được, chứ đường mà tốt thì có mà đâm nhau tối ngày…” Thật là chua xót…Xin hỏi cao kiến của các vị khách mời về vấn đề này?

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp: Trong các điều tra nguyên nhân tai nạn, số liệu như tôi đã nói, khoảng 80% là nguyên nhân trực tiếp của người điều khiển phương tiện hay nói cách khác là ý thức người tham gia giao thông. Các vụ ùn tắc giao thông nghiêm trọng, điều tra cho thấy là do ý thức người tham gia giao thông, sự nhường nhịn, chia sẻ trong tham gia giao thông là không nhiều lắm.

Có nhiều người hỏi tôi là phải xây dựng văn hóa giao thông- đương nhiên cao hơn rất nhiều câu chuyện về giáo dục ý thức. Chúng tôi khẳng định UBATGT quốc gia và các bộ, ngành liên quan đang nỗ lực xây dựng văn hóa giao thông, trong đó có ý thức giao thông. Nhưng tôi cho rằng, văn hóa giao thông phải nằm trong tổng thể chung của nền tảng văn hóa xã hội. Khi nền tảng văn hóa xã hội chưa cao mà chúng ta hy vọng văn hóa giao thông cao là rất khó, đương nhiên chúng ta vẫn phải nỗ lực, nhưng nó nằm trong tổng thể chung.

Về ý thức người tham gia giao thông, muốn thay đổi phải có thời gian. Rõ ràng phải có quá trình, quá trình này ngắn hay dài phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó tôi cho rằng có 2 chuyện.

Thứ nhất là tuần tra kiểm soát. Nếu tuần tra kiểm soát nghiêm thì ý thức sẽ cao lên. Có tình trạng, người Việt Nam ra nước ngoài thì chấp hành rất tốt nhưng về Việt Nam lại không chấp hành, ở đây cũng có tâm lý đám đông, nhưng có câu chuyện là nước ngoài kiểm soát tốt hơn.

Thứ hai, tuyên truyền và giáo dục. Làm thế nào để tuyên truyền được tới nhóm đích. Nhóm mà chúng ta cần phải tuyên truyền về một thông điệp gì đó phải rõ. Ví dụ, chúng tôi đang làm chiến dịch tốc độ, tập trung vào người cầm lái. Phải tính nhóm đích và có giải pháp để tuyên truyền.

Thêm nữa, phải đưa ngay giáo dục ATGT vào nhà trường để hy vọng 5-10 năm nữa chúng ta có một thế hệ người Việt Nam mới, tham giao giao thông có ý thức, biết chia sẻ, nhường nhịn, có văn hóa khi tham gia giao thông.

Tất cả những giải pháp này chúng tôi đã, đang làm, và năm 2014, trong chương trình giáo dục của Bộ Giáo dục sẽ có đổi mới; năm 2015 sẽ tăng thời lượng vào giảng dạy chính thức đồng thời đổi mới nội dung phương thức hoạt động ngoài giờ về ATGT trong nhà trường.

BTV: Việc lái xe lạm dụng rượu bia, ma túy nhưng vẫn lái xe ào ào trên đường gây bao nhiêu cảnh thảm khốc vẫn diễn ra. Đương nhiên bắt nguồn từ ý thức, nhưng ý thức có thể điều chỉnh dần bằng việc xử lí nghiêm. Có khi nào ông nghĩ phải có một chế tài tốt hơn nữa so với việc xử lí hành chính thông thường hiện nay đối với những hành vi này không?

Ông Trần Sơn Hà: Việc uống bia, rượu của Việt Nam hiện đứng thứ 4 trên thế giới, và đây cũng là một nét văn hóa của Việt Nam. Như ông bà ta thường nói “Nam vô tửu như kỳ vô phong”, nhưng hiện nay việc sử dụng rượu bia đang bị lạm dụng. Chính phủ đã quy định các chế tài xử phạt rất nặng đặc biệt trong Nghị định 71 thì chế tài xử phạt hành vi này rất cao. Tuy nhiên, trong quá trình  xử phạt, xử lý rất khó khăn. Khi những người không đội mũ bảo hiểm bị dừng lại để kiểm tra, xử phạt thì lực lượng chức năng bị phản ứng rất quyết liệt, chống đối, nhất là từ những người đã uống bia rượu…

Vì vậy, công tác tuyên truyền là quan trọng, đây là việc lâu  dài, cần được giáo dục ý thức từ nhỏ.

Thứ hai, việc uống bia rượu, lạm dụng ma túy điều khiển phương tiện giao thông là nguồn gây nguy hiểm cao độ trong tham gia giao thông. Vừa rồi báo, đài phản ánh về những lái xe nghiện ma túy, cho thấy đây là vấn đề rất nguy hiểm. Vì vậy việc xử phạt chế tài dù cao nhưng vấn đề không phải là hình phạt nặng hay nhẹ mà mọi hành vi đều phải được phát hiện và ngăn chặn.

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp: Theo số liệu của chúng tôi thì trong năm 2012 Việt Nam tiêu thụ 2,7 tỷ lít bia, 400 triệu lít rượu. Chúng ta đứng thứ 4 trên thế giới về tiêu thụ bia, rượu tính trên đầu người, đứng thứ nhất Đông Nam Á và thứ 2 châu Á.

Ở TPHCM, cảnh sát giao thông đứng chốt ở các quán nhậu và xử phạt, rất hiệu quả. Thứ hai, chúng tôi đề nghị C67 làm thí điểm ở Quảng Ninh quy trình kiểm soát bia rượu khác với hiện nay là đang kiểm soát thụ động, tức là khi tai nạn xảy ra thì mới kiểm tra người gây tai nạn có nồng độ cồn hay không. Theo quy trình mới, lực lượng CSGT sẽ lập chốt kiểm tra  nhanh lái xe, nếu không có còn thì cho đi tiếp, nếu có thì chuyển sang kiểm tra nồng độ cồn, xử lý.

Ông Trần Sơn Hà: Vấn đề này chúng tôi đã chỉ đạo làm nhiều tháng nay, đặc biệt chỉ đạo điểm tại Ninh Bình, Hà Nam, Vĩnh Phúc, Quảng Ninh, Hải Dương… Chúng tôi đã được đầu tư các dự án để trang bị các phương tiện đo nồng độ cồn. Và chúng tôi đã thực hiện tại HN, tại các quán nhậu, tập trung vào những giờ nhất định, cũng rất hiệu quả nhưng cũng gặp phản ứng rất mạn, chứ không phải xảy ra tai nạn thì mới làm.

Còn khi xảy ra tai nạn thì việc kiểm tra nồng độ cồn là một trong những tình tiết tăng nặng được quy định trong Bộ luật Hình sự.

BTV: Có một số khán giả gửi thư cho chương trình hiến kế như thế này: chúng ta phải làm công khai minh bạch, ví dụ như đối với công chức, cán bộ uống rượu bia mà điều khiển phương tiện thì cảnh sát giao thông phải gửi thông báo về cơ quan và ngoài những xử phạt thì cần bắt buộc những đối tượng này đi lao động công ích. Chỉ có công khai thì mới thay đổi ý thức, chứ nếu chỉ nộp tiền rồi thì khó thay đổi hành vi.

Ông Trần Sơn Hà: Bộ Công an có Thông tư 38 quy định đối với tất cả những trường hợp lái xe có lỗi nghiêm trọng đều bị thông báo về cơ quan công tác, nơi cư trú, chi bộ sinh hoạt. Không chỉ có uống bia rượu, mọi hành vi vi phạm đều được thông báo công khai.

Thậm chí Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu công khai danh tính người vi phạm trên phương tiện thông tin đại chúng. Chúng tôi đã thực hiện gửi thông báo về cơ quan, đặc biệt gửi về chi bộ đối với đảng viên. Thực tế việc này rất có tác dụng. Người Việt Nam đôi khi sợ dư luận hơn sợ pháp luật. Đây là giải pháp rất hay.

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp: Tuy nhiên, theo thống kê, phản hồi thông báo từ cơ quan công an về hành vi vi phạm giao thông hiện chỉ có 1%. Ngoài ra, phản hồi mới dừng lại ở mức là ghi nhận đã nhận được thông báo, còn xử lý như thế nào thì chưa. Ở đây phải có trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan.

BTV: Các vị khách mời đã bàn thảo và đưa ra những nhận xét về những nguyên nhân gây ra tai nạn giao thông, nhưng còn một nguyên nhân nữa chúng ta không thể bỏ qua đó chính là nơi xe xuất bến. Trong những ngày gần đây dư luận đã lên tiếng về vụ lùm xùm quanh bến xe Mỹ Đình. Chính sự quản lí lơi lỏng, không khoa học đã làm mất an ninh trật tự và làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn giao thông đường bộ? Xin các vị khách mời cho ý kiến về vấn đề này?

Ông Nguyễn Hồng Trường: Vấn đề này tôi đề nghị ông Khuất Việt Hùng, Vụ trưởng Vụ Vận tải của Bộ GTVT trả lời.

Ông Khuất Việt Hùng: Câu hỏi liên quan đến bến xe Mỹ Đình, tôi khẳng định thế này: Hiện nay, khi chúng tôi làm việc với các bến xe, có hiện tượng những bến xe đắc địa như Mỹ Đình, trong 15 năm Hà Nội phát triển về phía Tây chỉ có bến xe Mỹ Đình,… không còn bến nào khác. Toàn bộ phát triển dân cư đều tập trung về phía này, nhu cầu đi lại từ khu vực Mỹ Đình đến các địa phương rất lớn, áp lực phục vụ đi lại đặt lên vai những người đang quản lý bến xe Mỹ Đình.

Quy mô của bến chỉ khoảng 800 lượt xe, thực tế mỗi ngày có khoảng 1.500 lượt. Vậy tại sao lại như vậy, nguyên nhân trực tiếp là nhu cầu đi lại từ Mỹ Đình về các tỉnh quả lớn.

Chúng ta có thể lý luận tại sao không bố trí xe ở Bến Yên Nghĩa, rồi đi xe buýt sang Mỹ Đình, thì xin nói như thế này, đi từ Nam Định lên Hà Nội chỉ mất khoảng 2 tiếng, nhưng đi xe buýt  từ Yên Nghĩa về Mỹ Đình cũng mất 1 tiếng. Nên nhà xe nào cũng muốn đăng ký vào Mỹ Đình. Chính nhu cầu lớn đã tạo ra áp lực.

Trong thời gian qua còn hiện tượng, số lượng xe ra khỏi bến khoảng 1.500, nhưng số lượng đăng ký xe chỉ khoảng 1.200, như vậy có hiện tượng “xe dù” trong bến. Những xe này lọt được vào có vai trò quản lý bến xe kém. Vai trò của lực lượng kiểm tra, tuần tra, kiểm soát chưa tốt. Bến muốn cho xe vào không thể không có vai trò của người gác cổng. Tôi thấy lực lượng xung quanh bến không mỏng.

Vừa rồi, Bộ trưởng Đinh La Thăng đã khẳng định, Bộ GTVT nhìn nhận rõ trách nhiệm từ phía Bộ đối với những vấn đề mất an toàn trong giao thông vận tải và phải siết chặt quản lý hoạt động vận tải.

Do vậy, trong thông tư sắp ban hành thay thế Thông tư 14 về quản lý điều kiện kinh doanh vận tải sẽ có quy hoạch mạng lưới tuyến vận tải hành khách liên tỉnh, do Bộ trưởng GTVT phê duyệt và công bố công khai trước toàn dân. Hàng năm vào ngày 31/3, các Sở GTVT phải công bố công khai để nhân dân biết tổng số chuyến xe tối đa trên từng tuyến trong năm tới là bao nhiêu, để nhà xe biết, người dân biết giám sát. Đây là giải pháp mang tính kỹ thuật và có tính pháp lý rất cao để giúp chúng ta giải quyết được những bất cập ở các bến xe.

BTV: Việc hành khách và lái xe phản ánh có nhiều cung đường chưa tốt. Việc thi công đường ẩu, dẫn đến tai nạn thì đơn vị thi công có phải chịu trách nhiệm liên đới hay không?

Ông Nguyễn Hồng Trường: Chúng tôi cho rằng, trong vấn đề lưu thông trên đường, để xảy ra tai nạn có nhiều yếu tố- người lái, xe, không kể cả yếu tố về đường.

Đối với yếu tố về đường, trong những năm vừa qua, Chính phủ cũng như các ngành, các cấp, các tỉnh, Bộ GTVT đã tập trung nâng cấp cơ sở hạ tầng đường bộ lên đáng kể. Đặc biệt, từ năm nay chúng ta thực hiện quỹ bảo trì đường bộ, đã tập trung đầu tư những chỗ đường kém chất lượng để tăng khả năng đi lại cho nhân dân tốt hơn. Tuy nhiên, khi thống kê, nhìn con đường rất tốt, rất đẹp nhưng tai nạn vẫn xảy ra, thì đó là do ý thức. Còn vấn đề về nguyên nhân trong quá trình thi công mà để xảy ra tai nạn thì đơn vị thi công cũng phải chịu trách nhiệm một phần.

BTV: Tổng cục Đường bộ Việt Nam (TCĐBVN) cho biết, trên 17.000 km đường bộ hiện nay của cả nước có gần 62.400 biển báo cần thay thế do không phù hợp về nội dung, hình thức, quy định theo quy chuẩn. Có những biển báo ghi chi chít chữ, sai lỗi chính tả làm rối mắt lái xe, có những biển báo bạc màu do mưa nắng hay có những biển báo nhưng đặt ở chỗ khuất hoặc chui trong lùm cây….Thậm chí có người dân bức xúc đến nỗi nghĩ rằng “việc cắm biển nhập nhèm là để bên cảnh sát giao thông có thêm cơ hội phạt”. Ông nghĩ thế nào về vấn đề này?

Ông Trần Sơn Hà: Tôi nghĩ rằng, ai đó hỏi rằng “nhập nhèm” thì cũng cần xem lại câu hỏi có tính chất xây dựng hay không. Tôi khẳng định cảnh sát giao thông là một trong những lực lượng công an nhân dân, lực lượng vũ trang trọng yếu của Đảng và Nhà nước, làm việc theo pháp luật, chịu sự giám sát của nhân dân.

Năm ngoái Ủy ban ATGT Quốc gia có tổ chức thi phim ATGT, tôi nhớ có một bộ phim ở Sơn La, 1 đoạn đường khoảng 200 km có đến gần 100 biển báo, cắm chi chít. Sau này cơ quan tổ chức giao thông ở đây đã chỉnh sửa. Hiện nay chủ trương Bộ GTVT là cho kiểm tra rà lại biển báo. Tôi cho đây là việc làm rất đúng. Luật GTĐB quy định lái xe phải quan sát tình trạng mặt đường, biển báo và điều khiển phương tiện đến mức không nguy hiểm.

Chúng tôi thấy rằng, tất cả các vụ tai nạn khi xảy ra có dấu hiệu tội phạm thì cơ quan tiến hành tố tụng sẽ điều tra về hành vi của người lái xe, khám nghiệm phương tiện, đoạn đường xem tổ chức giao thông ở đó thế nào. Nếu không kết luận được thì phải trưng cầu cơ quan chuyên môn giám định.

Ông Nguyễn Hồng Trường: Trong hệ thống biển báo của chúng ta trong những năm vừa rồi, thực hiện cắm theo tiêu chuẩn Việt Nam, phù hợp với tiêu chuẩn thế giới. Tuy nhiên các biển báo của chúng ta dùng sơn bình thường, do nhu cầu phát triển, chúng tôi đang thay thế bằng biển phản quang, còn về quy cách tiêu chuẩn thì đều giống nhau.

Còn tại sao lại cắm chi chít, về nguyên tắc, trên đường có điều cần chú ý là phải cắm biển báo. Nhưng có hiện tượng, biển báo giao thông thì ít, nhưng biển báo của các cơ quan chức năng khác cũng không ít, nên nó lẫn trong biển báo giao thông.

Chúng tôi cũng đã làm việc với các địa phương để làm sao các biển báo khác phải đặt xa các biển báo giao thông ít nhất là 5m. Hiện nay chúng ta đang tiến hành rà lại.

Thứ 2, trong quá trình thực hiện cắm biển báo, trước đây mình thay đổi yếu tố trên đường thì giờ phải cắm lại cho phù hợp. Bộ GTVT đang giao cho Tổng cục Đường bộ VN tổ chức lại biển báo trên đường để phù hợp với hướng dẫn kể cả biển báo về tốc độ, nguy hiểm và các hướng dẫn khác…

Hiện chúng tôi cũng đang dùng nguồn vốn từ Quỹ bảo trì đường bộ để thực hiện.

BTV: Xin hỏi Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường là liệu chúng ta có thể có thêm biển được dừng đỗ đón khách ở đường quốc lộ không? Tránh tình trạng xe khách đón trả khách rất tùy tiện gây cản trở giao thông?

Ông Nguyễn Hồng Trường: Về thực chất, nhu cầu dừng đỗ trên các tuyến quốc lộ là có. Trong thời gian vừa rồi, chúng tôi đã giao Tổng cục Đường bộ phối hợp với từng địa phương xem nhu cầu dừng đỗ là điểm nào, trên cơ sở đó chúng ta làm những điểm dừng đỗ rõ ràng, mở rộng đường, có chỗ nhà chờ và cắm biển dừng đỗ. Tất cả những điều đó đưa vào tổng thể con đường, còn nếu cắm tùy tiện thì không  được. Chủ yếu cắm vào những điểm có nhu cầu dừng đỗ, sẽ có cải tạo, nâng cấp và có chỉ dẫn đàng hoàng.