Vận tải ô tô
khách theo tuyến cố định có yêu cầu đặc biệt về đảm bảo ATGT, tuân thủ
hành trình, lịch trình và chất lượng dịch vụ ổn định, song thời gian qua
lại là lĩnh vực có quá nhiều bất ổn, gây bức xúc cho xã hội. Các quy
định của pháp luật bắt đầu có hiệu lực thi hành từ thời điểm này, được
cho là các giải pháp khá cơ bản, được thực thi nghiêm sẽ đưa lại nhiều
hy vọng cho tương lai của loại hình vận tải này.
Nhiều quy định mới
Vấn đề ATGT, lập lại trật tự trong hoạt động
vận tải được đặt lên hàng đầu trong Luật GTĐB năm 2008 và các văn bản
hướng dẫn thi hành Luật. Nhiều điều luật quy định xiết chặt hơn đối với
những hành vi đe dọa ATGT: tuyệt đối cấm người điều khiển ôtô sử dụng
rượu, bia, chất kích thích; quy định tuổi tối thiểu của người lái xe
khách 10-30 chỗ ngồi tăng từ 21 (theo Luật GTĐB 2001) lên 24, tuổi tối
thiểu của người lái xe trên 30 chỗ ngồi tăng từ 25 (theo Luật GTĐB 2001)
lên 27.
Theo Nghị định số 91/2009/NĐ-CP ngày 21-10-2009
của Chính phủ Về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô
tô (có hiệu lực thi hành từ 15/12/2009) và Thông tư số 14/2010/TT-BGTVT
ngày 24/6/2010 của Bộ GTVT Quy định về tổ chức và quản lý hoạt động vận
tải bằng xe ô tô (có hiệu lực thi hành từ 11/8/2010), DN, HTX kinh doanh
vận tải ô tô khách theo tuyến cố định đồng thời phải đáp ứng một loạt
các quy định mới riêng cho loại hình kinh doanh vận tải này: Có bộ phận
quản lý các điều kiện về ATGT thực hiện các nhiệm vụ: theo dõi, tổng hợp
phân tích tình hình chấp hành các quy định về trật tự ATGT; kiểm tra
đảm bảo các điều kiện về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường trước khi
xe tham gia hoạt động; quản lý các thông tin: hành trình, tốc độ vận
hành, số lần và thời gian dừng đỗ, số lần đóng hoặc mở cửa xe (trừ xe
container), thời gian lái xe trong ngày của từng lái xe từ thiết bị giám sát hành trình của xe; Đăng ký tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ vận tải
hành khách với cơ quan có thẩm quyền và phải niêm yết công khai; Lắp đặt
và duy trì tình trạng kỹ thuật tốt của thiết bị giám sát hành trình của
xe.
Thông tin từ thiết bị giám sát hành trình của
xe được sử dụng làm tài liệu trong quản lý hoạt động của đơn vị vận tải
và cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền khi có yêu cầu.
Thời gian bắt đầu áp dụng đối với xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách
theo tuyến cố định có cự ly từ 500km trở lên bắt đầu từ 1/7/2011, cự ly
từ 300 km trở lên bắt đầu từ 1/1/2012, cự ly dưới 300 km bắt đầu từ
1/7/2012. Thời gian đơn vị kinh doanh phải lưu trữ các thông tin theo
quy định do thiết bị giám sát hành trình cung cấp tối thiểu là 1 năm.
Theo các văn bản này, vận tải khách theo tuyến
cố định bằng ôtô còn phải đáp ứng một loạt các yêu cầu khác nữa như:
Phải có bến bãi đỗ xe đủ diện tích, đảm bảo các yêu cầu về trật tự ATGT,
phòng chống cháy nổ và vệ sinh môi trường; Giám đốc, chủ nhiệm HTX hoặc
người trực tiếp điều hành hoạt động vận tải phải có trình độ từ trung
cấp vận tải trở lên, hoặc đại học, cao đẳng các ngành nghề khác, có kinh
nghiệm tham gia điều hành vận tải từ 3 năm trở lên; Xe chạy tuyến cố
định liên tỉnh có cự ly từ 300km phải xuất phát và kết thúc hành trình
tại bến xe từ loại 4 trở lên; Bảo đảm luôn có số ngày xe tốt tối thiểu
bằng 110% số ngày xe vận doanh theo phương án kinh doanh; Phải đảm bảo
thời gian làm việc của lái xe theo quy định, đón trả khách tại bến xe,
không đón trả khách dọc đường, xe tuyến cố định có cự ly từ 300km trở
lên phải dừng nghỉ tại các trạm dừng nghỉ.
Thực hiện theo lộ trình và quyết tâm cao
Ngay trong quá trình soạn thảo Thông tư, đã có
những ý kiến khác nhau về quy định không được đón trả khách dọc đường.
Đại diện Hiệp hội Vận tải ôtô VN tham gia soạn thảo văn bản, ông Nguyễn
Mạnh Hùng - Chủ tịch Hiệp hội cho rằng, quy định như vậy là cực đoan,
không khả thi, nhất là trong tình hình hiện tại: việc xe khách dừng đỗ
đón trả khách tại một số điểm dọc đường là nhu cầu thực sự của người dân
khi điều kiện CSHT hiện có chưa đáp ứng được: bến xe ít, bố trí xa khu
dân cư, bến xe trung tâm tỉnh, thành phố diện tích chật hẹp, kém vệ
sinh, an ninh trật tự chưa tốt, lượng hành khách tới bến đi xe rất thấp.
|
|
|
Ảnh: Viết Huy
|
Đặc biệt, vị trí bến xe trung tâm bố trí chưa
hợp lý khiến xe đi lại trên tuyến rất khó có thể dừng lại đón trả khách
từng chặng tại mỗi tỉnh, mà chỉ có thể chạy suốt. Rồi việc quy hoạch và
xây dựng trạm dừng nghỉ ôtô khách đang dừng ở bước khởi động, thực sự
chưa đáp ứng được việc dừng nghỉ cho ôtô khách đường dài.
Tuy nhiên, với mong muốn thúc đẩy mạnh mẽ việc
lập lại trật tự an toàn vận tải ô tô khách theo tuyến cố định, Bộ trưởng
Bộ GTVT Hồ Nghĩa Dũng có quan điểm nhất quán: Vận tải theo tuyến cố
định là phải có tuyến cố định, có trật tự và an toàn.
Theo ông Nguyễn Ngọc Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ
Vận tải Bộ GTVT: Đón trả khách dọc đường chính là nguyên nhân cơ bản của
các vấn nạn hiện nay của ôtô khách: phóng nhanh vượt ẩu, tranh giành
khách, bán khách, nhồi nhét khách... tất nhiên khi chúng ta cả lái xe
lẫn người đi xe đều muốn “tự do tự tiện”, quy định mới đi vào cuộc sống
sẽ rất khó khăn.
Song cùng với quy định phương tiện phải gắn thiết bị giám sát hành trình có hiệu lực, cùng với việc xây dựng, công
bố quy hoạch hệ thống các trạm dừng nghỉ cho ôtô trên các QL mà Bộ GTVT
đang tiến hành và tới đây Chính phủ sẽ có cơ chế chính sách kêu gọi các
thành phần kinh tế đầu tư xây dựng trạm dừng nghỉ, xã hội hoá việc đầu
tư xây dựng bến xe khách, sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc nâng
cao chất lượng dịch vụ vận tải khách theo tuyến cố định.
Đặc trưng của vận tải khách bằng ôtô là địa bàn
rộng, thoát ly khỏi quản lý, song với những công tác hiện đang được
tiến hành, có bài bản và kiên định, dần dần từng bước quy định này sẽ đi
vào thực tế.
Và như vậy, chúng ta mới có thể trông thấy
tương lai cho hoạt động vận tải khách gồm hơn 1.000 tuyến vận tải, hiện
cáng đáng trên 70% nhu cầu đi lại của nhân dân.